Εμμηνόπαυση: Απαντήσεις στα πιο συχνά ερωτήματα
Η εμμηνόπαυση ορίζεται ως η περίοδος στη ζωή μιας γυναίκας, συνήθως περίπου στην ηλικία των 51 ή 52 ετών, όταν οι ωοθήκες δεν έχουν εναπομείναντα ωάρια, και η περίοδός της τελειώνει. Μετά την εμμηνόπαυση μια γυναίκα δεν μπορεί πλέον να μείνει έγκυος.
Η εμμηνόπαυση δεν συμβαίνει ξαφνικά. Οι περισσότερες γυναίκες βιώνουν πολλά χρόνια αλλαγών στην έμμηνο ρύση τους πριν σταματήσει τελείως. Αυτό αναφέρεται ως εμμηνοπαυσιακή μετάβαση ή περιεμμηνόπαυση. Κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου, οι περισσότερες γυναίκες εμφανίζουν τα πρώτα συμπτώματα. Αυτά προκύπτουν από τη μείωση των επιπέδων των οιστρογόνων στο σώμα και μπορεί να περιλαμβάνουν εξάψεις, νυχτερινές εφιδρώσεις, αλλαγές διάθεσης και προβλήματα ύπνου. Σε μεταγενέστερα χρόνια, οι γυναίκες μπορεί επίσης να εμφανίσουν κολπική ξηρότητα.
Λέγεται ότι μια γυναίκα έχει ολοκληρώσει την εμμηνόπαυση, αφού έχει περάσει έναν ολόκληρο χρόνο χωρίς περίοδο. Η εμμηνόπαυση είναι ένα φυσιολογικό μέρος της ζωής μιας γυναίκας και δεν χρειάζεται πάντα θεραπεία. Ωστόσο, εάν έχετε ενοχλητικά συμπτώματα, είναι διαθέσιμες αρκετές αποτελεσματικές θεραπείες.
Ας απαντήσουμε σε κάποια από τα πιο συχνά ερωτήματα των γυναικών.
Περνάω εμμηνόπαυση;
Διάφοροι διαφορετικοί όροι χρησιμοποιούνται για να περιγράψουν τον χρόνο πριν και μετά τη διακοπή της εμμήνου ρύσεως.
Η μετάβαση στην εμμηνόπαυση (ονομάζεται επίσης «περιεμμηνόπαυση») είναι η στιγμή που οι περίοδοί σας αρχίζουν να αλλάζουν (συνήθως γίνονται λιγότερο συχνές). Αυτή η φάση διαρκεί κατά μέσο όρο τέσσερα χρόνια και τελειώνει όταν έχετε την τελευταία σας περίοδο. Θα πρέπει να τονίσουμε ότι η περίοδος αυτή είναι εντελώς εξατομικευμένη και είναι διαφορετική σε κάθε γυναίκα.
Η εμμηνόπαυση ολοκληρώνεται όταν έχουν περάσει 12 μήνες από την τελευταία σας έμμηνο ρύση. «Μετεμμηνόπαυση» είναι ο χρόνος μετά την εμμηνόπαυση (μια γυναίκα που έχει περάσει την εμμηνόπαυση μπορεί να χαρακτηριστεί ως «μεταεμμηνοπαυσιακή»).
Η μέση ηλικία εμμηνόπαυσης είναι τα 51 έτη, αν και το ηλικιακό εύρος μπορεί να κυμαίνεται μεταξύ περίπου 45 και 55 ετών. Οι γυναίκες που περνούν από την εμμηνόπαυση μεταξύ 40 και 45 ετών θεωρούνται ότι έχουν «πρώιμη εμμηνόπαυση», ενώ η εμμηνόπαυση πριν από την ηλικία των 40 ετών ονομάζεται πρωτοπαθής (ή πρόωρη) ωοθηκική ανεπάρκεια.
Εάν είστε 45 ετών και άνω και δεν είχατε έμμηνο ρύση εδώ και 12 μήνες, υπάρχει μεγάλη πιθανότητα να έχετε περάσει την εμμηνόπαυση. Οι περισσότερες γυναίκες αυτής της ομάδας δεν χρειάζονται εργαστηριακές εξετάσεις για να το επιβεβαιώσουν, ειδικά εάν έχουν συμπτώματα εμμηνόπαυσης, όπως εξάψεις.
Εάν είστε κάτω των 45 ετών και σταματήσετε να έχετε περίοδο ή πιστεύετε ότι μπορεί να έχετε συμπτώματα εμμηνόπαυσης, πρέπει να μιλήσετε με τον γιατρό σας. Θα χρειαστείτε εξέταση (για να μετρήσετε ορισμένα επίπεδα ορμονών) για να δείτε εάν η εμμηνόπαυση ή άλλο πρόβλημα είναι η αιτία των συμπτωμάτων σας.
Ποιες είναι οι αλλαγές του έμμηνου κύκλου;
Πολλές γυναίκες αρχίζουν να παρατηρούν αλλαγές στην έμμηνο ρύση τους (περίοδο) κατά τη διάρκεια της μετάβασης στην εμμηνόπαυση (περιεμμηνόπαυση), όπως για παράδειγμα αλλαγή στο χρόνο των περιόδων. Αυτό συμβαίνει ως αποτέλεσμα των αλλαγών στα επίπεδα ορμονών στο σώμα. Έτσι, μπορείτε να:
Έχετε έμμηνο ρύση περισσότερο ή λιγότερο συχνά από το συνηθισμένο (π.χ. κάθε τρεις εβδομάδες ή κάθε πέντε έως έξι εβδομάδες αντί κάθε τέσσερις)
Εμφανίσετε παράλειψη μίας ή περισσότερων εμμηνορροϊκών περιόδων
Αρχίστε να παρατηρείτε συμπτώματα εμμηνόπαυσης, όπως εξάψεις.
Παρουσιάσετε μη φυσιολογική αιμορραγία: Μπορεί να είναι δύσκολο να γνωρίζουμε εάν η κολπική αιμορραγία είναι ανώμαλη, όταν βρίσκεστε κοντά στην εμμηνόπαυση. Γενικά, θα πρέπει να επισκεφτείτε τον γιατρό σας, εάν έχετε τα ακόλουθα συμπτώματα:
- Κολπική αιμορραγία συχνότερα από κάθε τρεις εβδομάδες
- Υπερβολική, βαριά εμμηνορροϊκή αιμορραγία
- Κηλίδες μεταξύ της περιόδου σας
- Κολπική αιμορραγία μετά την εμμηνόπαυση (ακόμα και αν είναι απλώς μια κηλίδα αίματος)
- Η ακανόνιστη κολπική αιμορραγία μπορεί να είναι ένα φυσιολογικό μέρος της εμμηνόπαυσης ή μπορεί να είναι σημάδι προβλήματος.
Χρειάζομαι αντισύλληψη;
Η γονιμότητα μειώνεται φυσικά με την ηλικία και οι περισσότερες γυναίκες είναι λιγότερο πιθανό να μείνουν έγκυες (χωρίς θεραπεία υπογονιμότητας) μετά την ηλικία των 45 ετών. Ωστόσο, είναι δυνατό. Είναι σημαντικό να συνεχίσετε να χρησιμοποιείτε μέθοδο αντισύλληψης εάν δεν θέλετε να μείνετε έγκυος, ιδιαίτερα εάν εξακολουθείτε να έχετε μηνιαίες περιόδους και είστε σεξουαλικά ενεργές. Η συνέχιση της αντισύλληψης θα πρέπει να κρατήσει μέχρι να βεβαιωθείτε ότι έχετε περάσει την εμμηνόπαυση (δηλαδή, έχουν περάσει 12 μήνες ή περισσότερο από την τελευταία σας περίοδο). Μόλις μπείτε στην εμμηνόπαυση, δεν μπορείτε να μείνετε έγκυος.
Εάν χρησιμοποιείτε μια ορμονική μέθοδο αντισύλληψης, όπως χάπια, ένεση, κολπικό δακτύλιο ή δερματικό έμπλαστρο, μιλήστε με τον γιατρό σας για να μάθετε πότε πρέπει να σταματήσετε. Τα αντισυλληπτικά χάπια που περιέχουν χαμηλότερη δόση οιστρογόνων συνταγογραφούνται συχνά σε περιεμμηνοπαυσιακές γυναίκες για τη θεραπεία εξάψεων, τον έλεγχο της ακανόνιστης αιμορραγίας και την παροχή αντισύλληψης. Ωστόσο, το χάπι χαμηλής δόσης δεν συνιστάται για περιεμμηνοπαυσιακές γυναίκες που καπνίζουν ή έχουν παχυσαρκία.
Επειδή οι ορμονικές μέθοδοι αντισύλληψης επηρεάζουν τον εμμηνορροϊκό κύκλο, μπορεί να δυσκολέψουν τον προσδιορισμό της εμφάνισης της εμμηνόπαυσης. Ο γιατρός σας μπορεί να σας προτείνει να σταματήσετε την αντισύλληψη μόλις πλησιάσετε στη μέση ηλικία για εμμηνόπαυση (51 έτη) και δείτε εάν η περίοδός σας συνεχίζεται ή εάν εμφανίσετε συμπτώματα εμμηνόπαυσης.
Εάν θέλετε να σταματήσετε να παίρνετε ορμονική αντισύλληψη κατά την περιεμμηνόπαυση, μπορείτε να μεταβείτε σε μια μη ορμονική μέθοδο (όπως προφυλακτικά ή/και σπερματοκτόνο) νωρίτερα. Εάν είστε άνω των 45 ετών, χρησιμοποιείτε μια μη ορμονική μέθοδο αντισύλληψης και δεν είχατε έμμηνο ρύση για 12 μήνες, μπορείτε να σταματήσετε εντελώς την αντισύλληψη.
Εάν έχετε ενδομήτρια συσκευή (σπιράλ), θα πρέπει να την αφήσετε τουλάχιστον μέχρι να ξεπεράσετε τη μέση ηλικία για την εμμηνόπαυση (51 έτη). Αυτό είναι ιδιαίτερα σημαντικό εάν έχετε ένα σπιράλ λεβονοργεστρέλης (εμπορική ονομασία δείγματος: Mirena), επειδή αυτός ο τύπος σπιράλ αναγκάζει ορισμένες γυναίκες να σταματήσουν να έχουν περίοδο, ενώ το χρησιμοποιούν, κάτι που μερικές φορές μπορεί να δυσκολέψει να καταλάβετε εάν έχετε περάσει στην εμμηνόπαυση. Εάν προτιμάτε, μπορείτε να περιμένετε και να αφαιρέσετε το σπιράλ όταν λήξει (μετά από 10 χρόνια για τα περισσότερα χάλκινα σπιράλ, μετά από τρία έως οκτώ χρόνια για τα σπιράλ λεβονοργεστρέλης).
- Δείτε τις βασικές εξετάσεις για την διάγνωση της εμμηνόπαυσης εδώ.
Το άρθρο επιμελήθηκε ο κος Ιωάννης Κούτρας, Ιατρός – Γυναικολόγος Ομίλου Affidea.
